EU AI Act: Nieuwe regels voor accountants vanaf 2026

Vanaf augustus 2026 treedt de Europese AI‑verordening (AI Act) in een nieuwe fase, wat betekent dat accountants in Nederland te maken krijgen met nieuwe verplichtingen rondom hoogrisico-algoritmen. Deze wetten hebben impact op hun governance, documentatie en intern toezicht, die goed geregeld moeten zijn om sancties te vermijden. Dit geldt niet alleen voor accountantskantoren, maar ook voor hun klanten in zowel de publieke als private sector, waardoor de regels voor een brede doelgroep van belang zijn.

Hoogrisico-systemen, zoals algoritmen die invloed hebben op kredietverlening, personeelsselectie of biometrische identificatie, vereisen stringentere controles en actieve monitoring. Accountants vervullen hierbij rollen als adviseurs van klanten die dergelijke systemen gebruiken en als eigen gebruikers van AI in hun audit- en adviesprocessen. Dit vraagt om een zorgvuldige beoordeling van de algoritmen en hun toepassingen, waarbij ze dienen te onderscheiden of zij als 'aanbieder' of 'gebruiker' optreden, aangezien de verplichtingen verschillen per rol.

De verordening legt ook nadruk op documentatie en controle-eisen voor hoogrisico-systemen. Accountants moeten uitgebreide documentatie bijhouden, zoals beschrijvingen van de modellen en trainingsdata, en zijn verplicht om logboeken bij te houden. Hoge sancties zijn het gevolg van het niet naleven van deze eisen, met boetes die kunnen oplopen tot 35 miljoen euro of 7% van de wereldwijde omzet. Het is daarom van belang dat accountants deze richtlijnen integreren in hun interne beheersingssystemen en zorgen voor de juiste training van personeel in het omgaan met AI-gegevens en -uitvoer.

Daarnaast is het belangrijk om de eisen van de AI Act te combineren met andere regulaties zoals de AVG en de CSRD. Bij het ontwikkelen en gebruiken van AI-modellen dienen accountants rekening te houden met dataminimalisatie en beveiliging, en kunnen aanvullende effectbeoordelingen noodzakelijk zijn bij impact op grondrechten. Dit leidt tot een intensievere samenwerking met leveranciers, waarbij strikte contractuele eisen voor AI-systemen noodzakelijk zijn. Het EU AI Office speelt een coördinerende rol in het toezicht op deze ontwikkelingen, waarmee de noodzaak voor accountants om zich voor te bereiden op de veranderingen nog duidelijker wordt.

Lees het volledige artikel van AI Insider.