AI Act vanaf 2 aug: wat moeten OpenAI, Google en Microsoft?

Per 2 augustus 2023 treedt de Europese AI-verordening (AI Act) in werking in alle EU‑lidstaten, waaronder Nederland. Deze wetgeving is van belang voor bedrijven en overheden die kunstmatige intelligentie ontwikkelen en toepassen, aangezien deze regelgeving een risico-indeling maakt voor AI-systemen, variërend van minimaal tot hoog risico. Dit houdt in dat specifieke eisen zijn vastgesteld voor zowel ontwikkelaars als gebruikers van deze technologie, met als doel een veilig gebruik en waarborging van basisrechten. Directe uitvoering van de wet vereist geen aparte nationale wetgeving, wat betekent dat de aansprakelijkheid en de verplichtingen voor organisaties vanaf nu vervat zijn in de Europese context.

De inwerkingtreding van de AI Act activeert de juridische verplichtingen, maar deze zullen gefaseerd ingevoerd worden. Niet alle regels gaan onmiddellijk in; bedrijven krijgen tijd om zich aan te passen, zodat diensten niet abrupt tot stilstand komen. De meest dringende focus ligt nu op het opzetten van toezichtstructuren, waarbij het EU AI Office en nationale autoriteiten betrokken zijn in de handhaving. In Nederland zijn er verwachtingen dat verschillende toezichthouders, zoals de Autoriteit Persoonsgegevens en de Autoriteit Consument & Markt, een rol zullen spelen. Tot deze structuren definitief zijn vastgesteld, blijven de huidige bevoegdheden intact, en organisaties dienen voorbereid te zijn op aankomende controles.

De AI Act bevat bepalingen die verbodene AI-toepassingen veelal pas vanaf februari 2025 van kracht worden. Het gaat hierbij om technologieën die als onaanvaardbaar risico voor grondrechten worden beschouwd, zoals sociale scoring en live biometrische identificatie. Ontwikkelaars en gebruikers dienen nu reeds een inventarisatie te maken van de AI-toepassingen die onder deze regelgeving vallen, om toekomstige problemen te voorkomen. Specifieke regels voor algemene AI-modellen en vereisten voor transparantie en veiligheid zullen ook in fasen ingevoerd worden, zodat organisaties zich kunnen voorbereiden op deze veranderingen.

De impact van de AI Act is aanzienlijk voor de overheid en publieke diensten, waarbij systemen in kritieke sectoren zoals zorg en onderwijs voorkomen. Het is raadzaam dat bedrijven nu al een interne AI-governance opzetten, inclusief het registreren van algoritmen en datamodellen. Het ontwikkelen van een duidelijk risicobeheerplan en het aansluiten bij Europese normen zoals ISO/IEC 42001 kan helpen bij compliance. Het is aanbevolen om ook op de hoogte te blijven van toekomstige ontwikkelingen en verplichtingen in de vorm van pictogrammen en audits bij het aangaan van contracten en aanbestedingen.

Lees het volledige artikel van AI Insider.