Verbod op uitkleed-apps in de EU, toezicht in Nederland ontbreekt

Vanaf 2 december 2026 is het in de Europese Unie verboden om AI-uitkleedapps te gebruiken, die nepnaaktfoto's genereren op basis van gewone selfies. Dit verbod is een reactie op de explosieve stijging van meldingen van cyberpesten door zulke beelden. In de eerste negen maanden van 2026 nam het aantal meldingen bij de hulplijn Offlimits al met 955 toe, en meer dan 17% hiervan betreft gemanipuleerde beelden. Ondanks deze zorgen is het onduidelijk hoe in Nederland toezicht zal worden gehouden, aangezien de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) nog niet kan ingrijpen.

De verbetering van de AI-wetgeving, die dit verbod mogelijk maakte, werd in juni 2026 goedgekeurd door het Europees Parlement. Het verbod dekt niet alleen de applicaties zelf, maar ook het gebruik ervan. Dit betekent dat ook gebruikers van dergelijke apps risicoloos zijn, wat het bereik en de impact van de problematiek vergroot. Europarlementariër Kim van Sparrentak noemt het verbod een significante stap vooruit. Echter, ook het toezicht op andere AI-toepassingen blijft uitgesteld, wat de effectiviteit van het verbod kan ondermijnen.

In Nederland was er al een juridische vooruitgang: de Amsterdamse rechter verbood in maart 2026 de uitkleedfunctie van Grok, de chatbot van Elon Musks xAI, vanwege inbreuk op de privacywet AVG. De AP en andere betrokken instanties hebben eerder opgeroepen om tot een totaalverbod te komen, wat nu gerealiseerd is. Toch blijft de vraag wie het toezicht zal uitvoeren problematisch. De AP heeft reeds een afdeling voor de toezending en coördinatie van AI opgezet, maar moet wachten tot de Uitvoeringswet AI-verordening in werking treedt voordat zij kan ingrijpen.

Voor slachtoffers is er geen tijd te verliezen. Er zijn verschillende manieren om risico's te beperken. Het is belangrijk dat ouders openlijk praten met hun kinderen over online ervaringen, om een veilige communicatielijn te waarborgen. De hulplijn van Offlimits biedt gratis en anonieme ondersteuning aan slachtoffers van cyberpesten. Als er sprake is van een nepnaaktbeeld, kan aangifte bij de politie worden overwogen, omdat dit als een strafbaar feit kan worden beschouwd.

Lees het volledige artikel van AI Insider.