Universiteit Twente leert AI chirurgengevoel aan

Onderzoekers van de Universiteit Twente werken aan een innovatief project dat kunstmatige intelligentie (AI) in staat stelt om het "gevoel" van ervaren chirurgen te leren. Dit project, uitgevoerd bij het TechMed Centre in Enschede, is gericht op het verbeteren van robotchirurgie en het trainen van chirurgen in de operatiekamer. De ontwikkeling van deze technologie is relevant in het licht van de strenge eisen van de Europese AI-verordening en de General Data Protection Regulation (AVG), die aanzienlijke gevolgen hebben voor ziekenhuizen en leveranciers in de zorg.

In hun aanpak traint het onderzoeksteam algoritmen op basis van meetgegevens van chirurgische instrumenten. Hierbij speelt haptiek, de tast- en krachtfeedback die chirurgen via instrumenten ervaren, een cruciale rol. Door haptische signalen te koppelen met videobeelden en handbewegingen, kan het model leren wanneer er te veel of te weinig druk op weefsel wordt uitgeoefend. Dit maakt het mogelijk om risico's tijdens chirurgische ingrepen vroegtijdig te signaleren, vooral bij minimaal invasieve procedures waar zicht en gevoel beperkt zijn.

De data die worden gebruikt, komen uit verschillende bronnen, waaronder trainingssimulatoren en geanonimiseerde OK-registraties, wat strikte datagovernance noodzakelijk maakt. Ervaren chirurgen labelen de data om het model gericht te kunnen trainen, en de onderzoekers besteden aandacht aan interbeoordelaarsbetrouwbaarheid. De verworven kennis zal later worden toegepast in robotica en kan assistentiefuncties waarborgen, zoals waarschuwingen bij overmatige druk op weefsel en "haptische vangrails" die de hand van de chirurg subtiel bijsturen.

Met de invoering van de AI Act en de MDR moeten ook de ontwerpkeuzes van medische AI-systemen voldoen aan strikte richtlijnen. Dit vraagt om goede documentatie, menselijk toezicht en kwaliteitsborging van data. Hoewel de vroege tests bemoedigend zijn, blijven generaliseerbaarheid en mens-machine-interactie essentiële uitdagingen. De implementatie van deze technologie in Nederlandse operatiekamers zal geleidelijk plaatsvinden, te beginnen met training en simulatie, voordat het in echte ingrepen wordt toegepast.

Lees het volledige artikel van AI Insider.